คุณแม่หลายท่านอาจจะเคยสังเกต ว่าทำไมช่วงตั้งครรภ์ หรือหลังคลอดใหม่ๆ อยู่ดีๆ เหมือนสายตาจะสั้นขึ้น มองอะไรก็เบลอๆ ไม่ชัดเหมือนเดิม
หลายคนเลยตกใจ รีบเข้าร้านแว่นเพื่อตัดแว่นใหม่ทันที… แต่เดี๋ยวก่อนค่ะ!! ในฐานะนักทัศนมาตร อยากบอกว่า “การตัดแว่นช่วงนี้ อาจทำให้คุณเสียเงินฟรีได้”
ทำไมถึงเป็นแบบนั้น? วันนี้จะมาสรุปให้แบบเข้าใจง่ายๆกันค่ะ
- เพราะ “ฮอร์โมน” ทำให้ “สายตาเปลี่ยน”
ระหว่างช่วงตั้งครรภ์เป็นช่วงที่ร่างกายของคุณแม่จะมีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน คือเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนจะสูงขึ้น สิ่งที่ตามมาคือภาวะ “บวมน้ำ” (ลองสังเกตได้จากเท้าบวม มือบวม)
“โครงสร้างของตา” เราก็บวมได้เหมือนกัน เมื่อกระจกตา (cornea) อุ้มน้ำไว้มากจนหนาตัวขึ้น ทำให้ ความโค้งของกระจกตาเปลี่ยนไป ส่งผลให้ค่าสายตาเปลี่ยนชั่วคราว! (ส่วนใหญ่มักสั้นขึ้น หรือเอียงเพิ่มขึ้น) ซึ่งพอหลังคลอด หรือฮอร์โมนกลับมาปกติ ความบวมก็ลดลง จนค่าสายตาก็จะกลับมาเท่าเดิมเอง
ถ้าเราไปตัดแว่นในช่วงนี้ : พอฮอร์โมนกลับมาปกติ แว่นอันนั้นก็จะใส่ไม่ได้ทันที
- ระดับน้ำตาล
สำหรับคุณแม่ที่มีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ระดับน้ำตาลในเลือดที่ผันผวน จะส่งผลต่อเลนส์ตาโดยตรง ทำให้ค่าสายตาเปลี่ยนไปเปลี่ยนมาได้ (ส่วนใหญ่มักทำให้สายตาสั้นชั่วคราว) ทำให้ได้ค่าสายตาที่ไม่ถูกต้อง
ถ้าเราไปตัดแว่นช่วงนี้ : เช่น ตัดแว่นตอนค่าน้ำตาลขึ้นสูง แต่พอใส่แว่นในวันที่น้ำตาลปกติก็จะมองไม่ชัด
- ตาแห้ง
ระหว่างตั้งครรภ์ฮอร์โมนแอนโดรเจนที่ลดลงและเอสโตรเจนที่ไม่สมดุล ส่งผลต่อ ต่อมไขมันที่เปลือกตา (Meibomian glands) และต่อมน้ำตา ส่งผลให้น้ำตาระเหยง่ายกว่าปกติ หรือคุณภาพน้ำตาแย่ลง ทำให้เกิดอาการตาแห้ง ระคายเคือง
เมื่อตาแห้ง ผิวกระจกตาจะไม่เรียบเนียน ทำให้การหักเหแสงไม่สม่ำเสมอ ส่งผลให้ “มองเห็นชัดบ้าง เบลอบ้าง”
แล้วแบบนี้…ควรตัดแว่นตอนไหนดี ?
อันนี้เป็นข้อแนะนำจาก สมาคมจักษุแพทย์อเมริกา (AAO)
- หลังคลอด : ควรรอให้ร่างกายปรับสมดุลอย่างน้อย 6 – 9 สัปดาห์
- กรณีให้นมบุตร : มีฮอร์โมน Prolactin ที่ส่งผลต่อความยืดหยุ่นของเนื้อเยื่อตา แนะนำให้รอจนกว่าจะ “หย่านม” หรือหยุดให้นมไปแล้วประมาณ 1 – 2 เดือน เพื่อให้ค่าสายตานิ่งสนิทจริงๆ
แต่ถ้ามองไม่เห็นจริงๆ จะทำยังไง?
ถ้าตามัวมากจนใช้ชีวิตลำบาก หรือส่งผลต่อความปลอดภัย เช่น ต้องขับรถ
- ตัดแว่นได้ : แต่ให้เลือกกรอบและเลนส์ที่ราคาประหยัด เพื่อใช้แก้ขัดไปก่อน
- ใช้น้ำตาเทียม : ช่วยลดอาการตาแห้ง ทำให้การมองเห็นคมชัดขึ้น
เรื่องสายตาช่วงตั้งครรภ์เป็นเรื่องละเอียดอ่อนมากๆ หากคุณแม่ท่านไหนไม่มั่นใจ แวะเข้ามาปรึกษา หรือวัดสายตาอย่างละเอียดและคัดกรองโรคตาเบื้องต้นกับนักทัศนมาตร (หมอสายตา) ได้นะคะ เรายินดีดูแลและให้คำแนะนำที่จริงใจค่ะ
อ้างอิง
Pizzarello LD. Refractive changes in pregnancy. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol.
American Academy of Ophthalmology (AAO) – “Eye Changes During Pregnancy”
Schechter JE, et al. Dry eye in pregnancy and androgen levels.
National Eye Institute (NEI) / AAO Diabetic Retinopathy Guidelines
Review of Optometry / Optometry Times (Clinical Practice Guidelines)