เมื่ออายุเข้าสู่วัย 40+ หลายคนเริ่มเจอปัญหา “สายตายาวตามวัย” มองใกล้ไม่ชัด จะอ่านฉลากยา ตัวหนังสือเล็กๆ หรือแม้กระทั่งดูมือถือก็ต้องยืดแขนออก ทางออกที่ง่ายและรวดเร็วที่สุดที่หลายคนนึกถึงคือการซื้อ “แว่นสำเร็จรูป” ตามท้องตลาดมาใส่เอง
แต่คำถามที่ตามมาคือ ใส่แว่นแบบนี้แล้วสายตาจะเสียไหม? ทำไมใส่ไปสักพักถึงปวดหัว? วันนี้เราสรุปข้อมูลจากงานวิจัยทางคลินิกมาตอบให้เข้าใจง่ายๆกัน
ใส่แว่นสำเร็จรูป “สายตาจะเสีย” ไหม?
คำตอบคือ: ไม่ได้ถึงขั้นทำให้ตาบอด แว่นสำเร็จรูปไม่ได้ทำลายโครงสร้างดวงตาโดยตรง และสิ่งที่เกิดขึ้นคือ “กล้ามเนื้อตาทำงานหนักเกินไป” ซึ่งนำไปสู่อาการตาล้า ปวดเบ้าตา
เพื่อให้เห็นภาพง่ายที่สุด ลองจินตนาการว่า แว่นตาก็เหมือนกับรองเท้า ที่แต่ละคนมีขนาดเท้าที่ไม่เท่ากัน แต่แว่นสำเร็จรูป คือรองเท้าฟรีไซส์ เราซื้อมาใส่ได้แต่ก็จะปวดเท้า ถ้าใส่เดินนานๆขนาดรองเท้าที่ไม่พอดี ถ้าหลวมไปก็จะเดินไม่ถนัด มีโอกาสเดินแล้วสะดุดล้ม ส่วนถ้าแน่นไปรองเท้าบีบนิ้วเท้า ทำให้เจ็บ ยิ่งใส่นานก็ทำให้เป็นแผล ก็เหมือนกับสายตาของเราเลย
และ มีงานวิจัยที่ศึกษาพบว่า 48% ของแว่นสำเร็จรูป ไม่ผ่านเกณฑ์แว่นมาตรฐานสากล ISO 16034 (Optical quality required by international standards)
ทำไมใส่แว่นสำเร็จรูป แล้วถึงปวดหัว ปวดกระบอกตา?
แว่นสำเร็จรูปผลิตขึ้นในปริมาณมาก ทำให้ไม่สามารถแก้ปัญหาสายตาของคนส่วนใหญ่ได้อย่างเหมาะสม มีสาเหตุหลักๆอยู่ 3 เรื่อง
- จุดโฟกัสเลนส์ไม่ตรงกับตาดำ
แว่นสำเร็จรูปถูกผลิตมาแบบ “ไซส์เดียวครอบจักรวาล” (มักตั้งระยะห่างตาดำไว้ที่ 62 – 64 มม.) แต่ระยะห่างตาดำของแต่ละคนไม่เท่ากัน พอเราใส่แว่นที่จุดศูนย์กลางไม่ตรงกับตา แสงจะหักเหผิดเพี้ยน ทำให้ตาเราต้องออกแรงเพ่งและเกร็งกล้ามเนื้อเพื่อดึงภาพให้ชัดตลอดเวลา จึงเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้ปวดหัว
- แว่นไม่มีค่า “สายตาเอียง”
รู้ไหมว่าคนเรามีสายตาเอียงอยู่ที่ 48% – 62% (อ้างอิงการศึกษาในประเทศจีน) แต่ในแว่นสำเร็จรูปมีแค่สายตายาวเท่านั้น ถ้าคนที่มีสายตาเอียงแล้วไม่ได้แก้ไข ภาพที่มองเห็นก็จะยังเบลอและมีเงาซ้อน ทำให้ใส่แล้วไม่สบายตา
- สายตาสองข้างของเรา มักไม่เท่ากัน
แว่นสำเร็จรูปทำเลนส์ทั้งขวาและซ้ายให้เท่ากันเป๊ะ (เช่น +2.00 ทั้งสองข้าง) แต่ในความเป็นจริง ตาคนเรามักจะมีค่าไม่เท่ากัน พอใส่แว่นที่ค่าสายตาเท่ากัน ตาข้างนึงอาจจะชัด แต่ตาอีกอ้างจะเบลอ ทำให้สมองเลือกใช้ตาข้างที่มองเห็นชัดมากกว่า ทำให้ตาก็จะทำงานหนักอยู่ข้างเดียว และสมดุลการทำงานร่วมกันของสองตาไม่ดี ทำให้การมองเห็นภาพสามมิติได้ไม่ดี ส่งผลให้กะระยะได้ยากขึ้น
สรุปแล้ว แว่นสำเร็จรูป “ใส่ได้หรือเปล่า?”
คำตอบคือ: ใส่ได้ค่ะ… แต่ควรใช้เป็น “แว่นสำรองฉุกเฉิน” เท่านั้น เช่น หยิบมาใส่ดูเมนูอาหารชั่วคราว หรือดูป้านราคาแป๊บเดียว ไม่ควรนำมาใส่อ่านหนังสือต่อเนื่อง ใส่ทำงานหน้าคอมพิวเตอร์ หรือใช้เป็นแว่นหลักในชีวิตประจำวัน
คำแนะนำ:
การเลือกตัดแว่น กับนักทัศนมาตร จะช่วยให้คุณได้แว่นตาที่
- จุดเซ็นเตอร์ตรงกับตาดำ ตามเกณฑ์แว่นมาตรฐานสากล ISO 16034 (Optical quality required by international standards)
- รองรับค่าสายตาสั้น ยาว และเอียง ให้เหมาะสมกับค่าสายตาแต่ละคนได้มากที่สุด
- ปรับสมดุลการทำงานร่วมกันของค่าสายตาทั้งสองข้างได้อย่างดีที่สุด
ถ้าคุณเป็นคนหนึ่งที่อยากเริ่มต้นตัดแว่นสายตาดีๆสักอัน แวะเข้ามาที่ร้านละมุนตา เรามีบริการตรวจสายตาอย่างละเอียดพร้อมคัดกรองโรคตาเบื้องต้น ดูแลทุกเคส ทุกขั้นตอนด้วยนักทัศนมาตร ให้คุณมั่นใจได้ว่าจะได้รับแว่นที่คุณภาพดี เหมาะกับการใช้งานในชีวิตประจำวัน
อ้างอิง
Position Paper on Ready Readers (โดย European Council of Optometry and Optics – ECOO)
Epidemiology and Burden of Astigmatism: A Systematic Literature Review