ช่วงหลายปีที่ผ่านมา เชื่อว่าหลายคนน่าจะสังเกตเห็นเหมือนกันว่าเด็กๆ และวัยรุ่นใส่แว่นกันเยอะขึ้น ปัญหานี้ไม่ได้มาจากเรื่องพันธุกรรมเพียงอย่างเดียว แต่ตัวการระดับโลกที่เปลี่ยนวิถีชีวิตพวกเราไปอย่างสิ้นเชิงคือวิกฤตโควิด-19 ที่ผ่านมา
บทความนี้จะพามาคุยให้ฟังกันแบบเข้าใจง่ายๆ ว่าทำไมเด็กยุคนี้ถึงสายตาสั้นกันเร็วกว่าเดิม พร้อมเกร็ดความลับทางวิทยาศาสตร์เรื่องแสงแดดที่คุณอาจไม่เคยรู้
สรุปสั้นๆ: การล็อกดาวน์และยุคหลังโควิดทำให้วิถีชีวิตเปลี่ยนไป หลักๆคือ 1. อยู่บ้านและติดจอมากขึ้น และ 2. ขาดการทำกิจกรรมกลางแจ้ง ปัจจัยเหล่านี้ทำให้กระบอกตายาวเร็วขึ้นจนเกิดภาวะสายตาสั้น แนะนำให้ออกไปรับแสงแดดธรรมชาตินอกบ้านวันละ 1-2 ชั่วโมง จะช่วยกระตุ้นสารโดปามีนเพื่อชะลอสายตาสั้นได้
ทำไมยุคโควิดถึงทำให้เด็กสายตาสั้นเพิ่มขึ้น?
ตัวเลขสถิติจากงานวิจัยชี้ให้เห็นชัดเจนว่า จำนวนของเด็กที่สายตาสั้นในช่วงก่อนโควิดอยู่ที่ประมาณ 24% แต่พุ่งกระโดดขึ้นไปถึง 36.2% ในปี 2021 และที่น่าตกใจคือแม้สถานการณ์จะกลับมาปกติแล้ว เด็กๆ ก็ยังติดพฤติกรรมหน้าจอเหมือนเดิม
ช่วงล็อกดาวน์เด็กๆ ต้องเปลี่ยนจากการวิ่งเล่นที่โรงเรียนมาเป็นการนั่งหน้าคอมพิวเตอร์หรือไอแพดเพื่อเรียนออนไลน์ พอนอกเวลาเรียนก็ต่อด้วยเกมหรือซีรีส์ ส่วนผู้ใหญ่ก็ Work From Home กันยาวๆ การจ้องมองระยะใกล้ต่อเนื่องแบบนี้ เป็นตัวเร่งให้ค่าสายตาสั้นแย่ลงอย่างรวดเร็ว
ทำไม แสงแดด ป้องกันสายตาสั้นได้?
หลายคนอาจจะยังไม่รู้ว่า แสงแดดธรรมชาติมีผลอย่างมากต่อการเติบโตของลูกตา:
- เมื่อดวงตาของเราได้รับแสงแดดธรรมชาติ จอประสาทตาจะถูกกระตุ้นให้หลั่งสารสื่อประสาทที่ชื่อว่า โดปามีน
- สารโดปามีนตัวนี้มีหน้าที่สำคัญในการ “เบรก” ไม่ให้กระบอกตาขยายตัวยาวเกินไป
- ดวงตาที่ยาวเกินไป = สายตาสั้น เพราะแสงจะตกกระทบไม่ถึงจอประสาทตา ทำให้มองไกลเบลอนั่นเองครับ
วิธีที่นักทัศนมาตรแนะนำ
โลกยุคนี้ปฏิเสธหน้าจอไม่ได้เพราะมันคือเครื่องมือในการเรียนรู้และการทำงาน สิ่งที่เราทำได้ไม่ใช่การห้ามเด็ดขาด แต่เป็นการสร้างสมดุลและการปรับพฤติกรรมง่ายๆ ดังนี้:
- พาตัวเองและเด็กๆ ออกไปโดนแดด: หาเวลาออกไปทำกิจกรรมกลางแจ้งรับแสงแดดธรรมชาติอย่างน้อยวันละ 1-2 ชั่วโมง ไม่จำเป็นต้องไปยืนตากแดดเปรี้ยงๆ แค่อยู่ในร่มเงาที่แสงธรรมชาติส่องถึง ก็เพียงพอที่จะกระตุ้นการหลั่งสารโดปามีนแล้ว
การดูแลสุขภาพดวงตาไม่ใช่เรื่องไกลตัว การพาออกไปสัมผัสโลกกว้างสลับกับการใช้งานหน้าจออย่างพอดี จะช่วยรักษาสุขภาพตาของทุกคนในครอบครัวให้อยู่ไปได้อีกนานแน่นอน
อ้างอิง
- Prevalence of Myopia in Children Before, During, and After COVID-19 Restrictions in Hong Kong (JAMA Network Open, 2023)
- Myopia Progression during the COVID-19 Era: A Systematic Review and Meta-analysis (Seminars in Ophthalmology, 2023)
- Time spent in outdoor activities in relation to myopia prevention and control: a meta-analysis and systematic review (ตีพิมพ์ใน Acta Ophthalmologica)
- Time outdoors and the prevention of myopia (ตีพิมพ์ใน Experimental Eye Research)
- A systematic review of near work and myopia: measurement, relationships, mechanisms and clinical corollaries (ตีพิมพ์ในวารสาร Acta Ophthalmologica, 2022)
- The relationship between myopia and near work, time outdoors and socioeconomic status in children and adolescents (ตีพิมพ์ในวารสาร BMC Public Health)