คำพูดที่ว่า “อย่าปิดไฟเล่นมือถือ เดี๋ยวสายตาเสีย” เป็นสิ่งที่ได้ยินกันมานานมาก ในฐานะนักทัศนมาตร คำตอบสั้นๆ คือ “ไม่ได้ทำให้ตาบอด แต่ส่งผลกระทบกับอย่างอื่น” และนี่คือ 3 ผลกระทบหลักที่ได้รับการยืนยันจากงานวิจัยทางการแพทย์ค่ะ
- เพิ่มความเสี่ยง “สายตาสั้นเพิ่มขึ้น” ในเด็กและวัยรุ่น
เล่นมือถือในที่มืดไม่ได้ส่งผลกระทบโดยตรงกับสายตาสั้น แต่งานวิจัยในปัจจุบันยอมรับว่าการใช้สายตาในระยะใกล้ (เช่น การอ่านหนังสือ, ใช้หน้าจอ) ทำให้สายตาสั้นเพิ่มขึ้น อย่างมีนัยสำคัญ ดังนั้นต่อให้เล่นมือถือในแสงสว่างเพียงพอ หรือไม่เพียงพอ ก็มีแนวโน้มที่ทำให้สายตาสั้นเพิ่มขึ้นได้ เพราะการที่มองใกล้เป็นเวลานาน กระตุ้นให้ “ลูกตายืดยาวขึ้น = สายตาสั้นเพิ่มขึ้น” นั่นเอง
แต่ก็มีบางงานวิจัยที่บอกว่าการเล่นมือถือในช่วงเวลากลางคืน มีความสัมพันธ์โดยตรงกับการเพิ่มขึ้นของค่าสายตาสั้นอย่างมีนัยสำคัญเหมือนกัน
- ทำให้ “ตาล้า” หนักกว่าปกติ
หลายคนก็คงเคยมีอาการนี้ แล้วทำไมเล่นมือถือในที่มืดถึงทำให้ปวดตาได้ง่ายกว่าตอนเปิดไฟ สาเหตุหลักมาจากกลไกของ “รูม่านตา” ค่ะ
เมื่อเราอยู่ในที่มืดรูม่านตาเราจะ“ขยายกว้างขึ้น”เพื่อรับแสงได้มากขึ้น ซึ่งขัดแย้งกับธรรมชาติที่เวลาเราดูใกล้รูม่านตาควร “หดเล็กลง” เพื่อปรับโฟกัสในการมองใกล้ ส่งผลทำให้กล้ามเนื้อตาพยายามปรับโฟกัสอย่างมากอยู่ตลอดเวลา ทำให้เกิดความล้าสะสม
- คุณภาพการนอนแย่
เมื่อเราเล่นมือถือในช่วงกลางคืน แสงสีฟ้าจากหน้าจอจะไปหลอกสมองว่าตอนนี้ยังเป็นเวลากลางวัน และ ยับยั้งการหลั่งฮอร์โมน “เมลาโทนิน” ซึ่งเป็นฮอร์โมนเกี่ยวกับการนอนหลับ ผลก็คือทำให้นอนหลับยากขึ้น หลับไม่สนิท และตื่นมาพร้อมความอ่อนเพลีย ซึ่งการที่พักผ่อนไม่พอก็จะวนกลับมาทำให้ร่างกายเราฟื้นฟูตัวเองได้ไม่เต็มที่
สรุป: คำแนะนำจากหมอสายตา
สรุปได้ว่า “ปิดไฟเล่นมือถือ ≠ ตาบอด” ก็จริง แต่ไม่แนะนำให้ทำเพราะส่งผลทำให้เสี่ยงสายตาสั้นเพิ่มขึ้นในเด็กและวัยรุ่น , ตาล้า และทำให้นอนหลับไม่ดี หากจำเป็นต้องใช้งานจริงๆ ควรดังนี้:
- เปิดไฟหัวเตียง ให้มีแสงอยู่ด้านหลังเพื่อช่วยลดความต่างของความสว่างของหน้าจอและห้อง
- ปรับความสว่างหน้าจอ ให้แสงใกล้เคียงกับแสงรอบข้าง ไม่ให้จ้าเกินไป
- กฎ 20-20-20 พักสายตาทุก 20 นาที มองไกล 20 ฟุต นาน 20 วินาที
อ้างอิง
The association between near work activities and myopia in children—a systematic review and meta-analysis
The effect of smartphone blue light exposure on myopia progression in children and adolescents
Effects of evening smartphone use on sleep and declarative memory consolidation in male adolescents and young adults
Smartphone Use at Night Affects Melatonin Secretion, Body Temperature, and Heart Rate